banner109

Ukrayna'nın grantörlük talebi ne anlama geliyor

Rusya-Ukrayna savaşı sonrası İstanbul’daki müzakerelerin ardından Ukrayna tarafı, Türkiye’nin garantör ülkeler arasında yer almasını istediğini söyledi. Peki neden Türkiye garantör olarak isteniyor?

DÜNYA 30.03.2022, 13:02 30.03.2022, 13:21
Ukrayna'nın grantörlük talebi ne anlama geliyor

İstanbul'da Rus heyetiyle görüşmelere katılan Ukrayna heyet başkanı Arakhamia, aralarında Türkiye'nin de bulunduğu 8 ülkeyi garantör ülke olarak görmek istediklerini söyledi.

Arakhamia, "Bizim teklifimiz bu şekildedir. Garantör olarak, BM Güvenlik Konseyi ülkeleri, Çin ve Rusya da orada var, onlardan ayrıca bahsedeceğim. ABD, Fransa, Türkiye ki şu anda buradayız, Almanya, Kanada, Polonya ve İsrail. Bu anlaşmanın da ucunu açık bırakmak istiyoruz, katılmak isteyen başka ülkeler de olursa bunu yapabilsinler" diye konuştu.

Bu açıklama ile birlikte garantörlük kavramı bir kez daha gündem oldu. Peki garantörlük ne? Ukrayna’nın garantörlük için istediği ülkeler hangileri? Türkiye’nin garantör olduğu ülkeler neler?

GARANTÖR ÜLKE
Garantör ülke kısaca, güvence veren ve bunun gerçekleşmesini gözeten ve denetleyen devlet anlamına gelmektedir.

Garantör ülke başka bir ülkenin anlaşma ya da adımları üzerinde söz sahibi olabilir ve bunu denetler.

Ukrayna garantörlük konusunun NATO'nun 5. maddesine benzer olmasını istediğini ifade etmişti.

NATO'nun 5. maddesinde şu ifadeler yer alıyor:

"Taraflar, Kuzey Amerika'da veya Avrupa'da içlerinden bir veya daha çoğuna yöneltilecek silahlı bir saldırının hepsine yöneltilmiş bir saldırı olarak değerlendirileceği ve eğer böyle bir saldın olursa BM Yasası'nın 51. Maddesinde tanınan bireysel ya da toplu öz savunma hakkını kullanarak, Kuzey Atlantik bölgesinde güvenliği sağlamak ve korumak için bireysel olarak ve diğerleri ile birlikte, silahlı kuvvet kullanımı da dahil olmak üzere gerekli görülen eylemlerde bulunarak saldırıya uğrayan Taraf ya da Taraflara yardımcı olacakları konusunda anlaşmışlardır. Böylesi herhangi bir saldın ve bunun sonucu olarak alınan bütün önlemler derhal Güvenlik Konseyi'ne bildirilecektir. Güvenlik Konseyi, uluslararası barış ve güvenliği sağlamak ve korumak için gerekli önlemleri aldığı zaman, bu önlemlere son verilecektir."

TÜRKİYE'NİN GARANTÖR OLDUĞU 3 ÜLKE
Türkiye'nin hemen kuzeydoğusunda Artvin ve Ardahan illeri sınırında yer alan Acaristan veya Acara Özer Cumhuriyeti Türkiye'nin garantörü olduğu yerler arasında sayılıyor. 1921 Kars Antlaşması metninde 'Garantör' terimi geçmemekle birlikte 6. maddesine dayandırılarak, özerkliğinin Türkiye'nin garantörlüğünden bahsedilmektedir.

Türkiye'nin garantör olduğu yerlerden biri de Nahçıvan. 16 Mart 1921 tarihinde Moskova Anlaşması'nın imzalanması ile Türkiye Nahçıvan'ın garantör ülkelerinden biri olmuştur.

Kıbrıs ise Türkiye'nin garantörü olduğu en bilinen ülkeler arasında yer almaktadır. Kıbrıs Cumhuriyeti Birleşik Krallık, Yunanistan ve Türkiye garantörlüğü altında Kıbrıslı Türkler ve Kıbrıslı Rumlar ortaklığında kurulmuştur.

1959 yılında Zürih'te imzalanan Garanti Anlaşması'nın 2. maddesine göre Yunanistan, İngiltere ve Türkiye, Kıbrıs Cumhuriyeti’nin bağımsızlığını, ülke bütünlüğünü, güvenliğini ve anayasanın temel maddeleri ile oluşan durumu tanıyıp ve garanti ediyor.

UKRAYNA NEDEN GARANTÖRLÜK İSTİYOR?
Garantörlük durumunda Rusya'nın gelecekteki olası saldırısı bir anlamda, saldırının 'garantör ülkelere' açılması anlamını da taşıyor.

Ukrayna garantörlük ve güvenlik garantisi ile bir anlamda Rusya'nın muhtemel saldırılarını da NATO'ya girmeden engellemeyi amaçlıyor.

Ukrayna bu konuda Türkiye'nin de aralarında bulunduğu 8 ülkeyi garantör olarak istiyor. Bu ülkeleri de ABD, Fransa, Almanya, Kanada, Polonya, İsrail ve Türkiye olarak sıralıyor. Listede müzakereler olsa dahi ABD ile birlikte Türkiye'nin de bu listede mutlaka olması isteniyor.

Türkiye'nin özel olarak istenmesinin sebebi ise tam olarak açıklanmasa da Montrö Boğazlar Sözleşmesi’ne bağlanıyor. Zira Montrö'de, Türkiye’nin savaşa girmesi halinde uygulanacak kısıtlayıcı maddeler yer alıyor. Garantörlük kapsamına alınması durumunda olası bir saldırı Türkiye'ye de yapılmış olacağından Boğazlar’daki tüm yetkiyi üzerine alabileceği ve bu nedenle Ukrayna'nın tercihi olduğu ifade ediliyor.

TÜRKİYE'NİN GARANTÖRLÜK KONUSUNDAKİ TUTUMU NE?
NATO Zirvesi dönüşünde gazetecilerin sorusunu yanıtlayan Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Türkiye garantör ülke olur mu?" sorusuna "Savaşı sonlandırmak için başından beri büyük gayretler ortaya koyduk. Tabii bütün bunlar garantörlük, bunun dışında arabuluculuk görevini Türkiye’nin yapabileceğinin en güzel örneği oldu. Şimdi Zelenskiy ile bir telefon görüşmem olacak. Putin ile de büyük ihtimalle bir görüşmem olabilir. Bu görüşmelerde de bu NATO’daki görüşmelerin kendileriyle bir müzakeresini, değerlendirmesini yapıp, bundan sonraki sürece yönelik ‘Artık barış için atılacak adımın mimarı sen olmalısın’ demeliyiz. ‘Buna bir onurlu çıkış yap’ demek suretiyle bu işi tatlıya bağlamanın yolunu aramamız lazım" ifadelerini kullanmış ve yeşil ışık yakmıştı.

Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu ise Ukraynalı mevkidaşı Kuleba ile geçtiğimiz haftalarda gerçekleştirdiği görüşme sonrası İngiltere, ABD ve Türkiye'nin garantör ülke olacağına ilişkin haberlere ilişkin soru üzerine Çavuşoğlu, "Kolektif Güvenlik Anlaşması konusunda Ukrayna’nın bir teklifi oldu: P5+Türkiye ve Almanya. Dün Moskova’da yaptığım temaslarda Rusya Federasyonu’nun buna bir itirazının olmadığı, böyle bir teklifi kabul edebileceklerini gördüm" ifadelerini kullanmıştı.

Garantörlük konusunda ülkelerin belirlenmesinden önce müzakerelerde net anlaşmanın sağlanması ve belli konularda uzlaşılması bekleniyor. Görüşmelerde belirli sonuçlara varılması durumunda garantörlüğün ele alınması amaçlanıyor. Ancak Rusya'nın bu ülkelerin tamamını kabul edip etmeyeceği henüz bilinmiyor.

Kaynak: Haber Türk 

Yorumlar (0)
18
açık
Namaz Vakti 28 Mayıs 2022
İmsak 03:05
Güneş 04:59
Öğle 12:37
İkindi 16:35
Akşam 20:05
Yatsı 21:51
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 38 81
2. Fenerbahçe 38 73
3. Konyaspor 38 68
4. Başakşehir 38 65
5. Alanyaspor 38 64
6. Beşiktaş 38 59
7. Antalyaspor 38 59
8. Karagümrük 38 57
9. Adana Demirspor 38 55
10. Sivasspor 38 54
11. Kasımpaşa 38 53
12. Hatayspor 38 53
13. Galatasaray 38 52
14. Kayserispor 38 47
15. Gaziantep FK 38 46
16. Giresunspor 38 45
17. Rizespor 38 36
18. Altay 38 34
19. Göztepe 38 28
20. Ö.K Yeni Malatya 38 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 36 70
2. Ümraniye 36 70
3. Bandırmaspor 36 62
4. İstanbulspor 36 60
5. Erzurumspor 36 58
6. Eyüpspor 36 57
7. Samsunspor 36 51
8. Boluspor 36 50
9. Manisa Futbol Kulübü 36 49
10. Tuzlaspor 36 49
11. Denizlispor 36 49
12. Keçiörengücü 36 48
13. Gençlerbirliği 36 48
14. Altınordu 36 45
15. Adanaspor 36 45
16. Kocaelispor 36 44
17. Bursaspor 36 44
18. Menemen Belediyespor 36 38
19. Balıkesirspor 36 12
Takımlar O P
1. M.City 38 93
2. Liverpool 38 92
3. Chelsea 38 74
4. Tottenham 38 71
5. Arsenal 38 69
6. M. United 38 58
7. West Ham United 38 56
8. Leicester City 38 52
9. Brighton 38 51
10. Wolverhampton Wanderers 38 51
11. Newcastle 38 49
12. Crystal Palace 38 48
13. Brentford 38 46
14. Aston Villa 38 45
15. Southampton 38 40
16. Everton 38 39
17. Leeds United 38 38
18. Burnley 38 35
19. Watford 38 23
20. Norwich City 38 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 86
2. Barcelona 38 73
3. Atletico Madrid 38 71
4. Sevilla 38 70
5. Real Betis 38 65
6. Real Sociedad 38 62
7. Villarreal 38 59
8. Athletic Bilbao 38 55
9. Valencia 38 48
10. Osasuna 38 47
11. Celta Vigo 38 46
12. Rayo Vallecano 38 42
13. Elche 38 42
14. Espanyol 38 42
15. Getafe 38 39
16. Mallorca 38 39
17. Cadiz 38 39
18. Granada 38 38
19. Levante 38 35
20. Deportivo Alaves 38 31
Günün Karikatürü Tümü